INFLUENCIA DOS ESTEREOTIPOS NO APRENDIZAXE DA LINGUA: O CASO DO XAPONÉS
皆さん、こんにちは！[1]
Nesta entrada falaremos acerca da terceira sesión da materia, adicada ao
tema Os niveis de referencia de aprendizaxe de linguas e o desenvolvemento
de competencias. Ademais de falar das competencias para o aprendizaxe de linguas
estranxeiras e dos niveis comúns de referencia, tamén tratamos as competencias
xerais, diferenciando entre o coñecemento declarativo, as destrezas e
habilidades, a competencia “existencial” e a capacidade de aprender.
Dentro deste coñecemento declarativo (saber) atópase a consciencia
intercultural. Segundo o artigo La conciencia intercultural y la
adquisición de segundas lenguas. ¿Predice el dominio de segundas lenguas el
desarrollo de la “conciencia intercultural”? (2002) ofrécese unha
definición bastante axeitada deste concepto:
Competencia necesaria para
aquellas situaciones comunicativas en las que se establece un diálogo entre dos
o más personas procedentes de culturas diferentes en la que la lengua de
comunicación es para una de ellas L2 (...) El éxito o no de la comunicación
entre estas personas requiere (...) el desarrollo, primerio, de una CI y
posteriormente la asquisión de una CCI (Competencia Comunicativa Intercultural)
que vaya más allá del conocimiento del contexto socio – político de un país o
países determinados e incluya cómo se miran y cómo habla, interactúan y se
perciben individuos procedentes de culturas diferentes con significados,
creencias y valores distintos (p.58, 59)
Centrándonos no tema principal deste blog, o aprendizaxe do xaponés, non é
complicado chegar á conclusión de que esta conciencia intercultural é
absolutamente imprescindible á hora de adquirir os coñecementos da lingua
xaponesa como lingua estranxeira. Dentro desta definición e, particularmente,
dentro do caso do xaponés e do español, gustaríame centrar esta entrada no “como
se perciben individuos procedentes de culturas diferentes”.
No seu artigo Stereotyping Communicative Styles in and out of the Language
and Culture Classroom: Japanese Indirectness, Ambiguity and Vagueness (2009),
Barbara Pizziconi fala sobre un estereotipo en concreto ao respecto da lingua
xaponesa e da maneira de expresarse dos seus falantes:
Quite often, in conversation with
trainee teachers of Japanese, most of whom are native speakers of the language,
I have heard statements about the Japanese language, to the effect that
“Japanese is ambiguous” (‘aimai’) or that Japanese “don’t say things clearly”
(‘hakkiri iwanai’). (…) While American speakers are invested with the
responsibility to express their feelings and thoughts clearly and explicitly in
their words (hence the popularity of assertiveness training) it is Japanese
listeners who have to do the job, as they must figure out what the speaker
means “regardless of the words used”. (…) Anyone with a certain degree of
familiarity with Japan or the Japanese language will find some aspects of this
commentary undoubtedly true— but some other excessively stereotypical and
overgeneralizing. (pp. 221, 224, 225)
Este estereotipo trátase dunha concepción moi común acerca do xaponés,
especialmente en persoas que coñecen de forma superficial aos falantes e a
cultura. Moitas persoas interesadas no aprendizaxe da lingua xaponesa pero que
aínda non o comezaron ou que se iniciaron recentemente coinciden nesta gran
dificultade: a imposibilidade das persoas occidentais de relacionarse entre iguais
con persoas xaponesas e, a raíz de iso, unha perda de interese por mellorar as
súas capacidades de idioma na lingua.
Por suposto, aínda que poida existir unha base de realidade a este respecto
(é evidente que a sociedade xaponesa ten uns códigos de comunicación diferentes
dos que empregamos en España), este feito non é o suficientemente forte como
para disuadir a un posible estudante de xaponés de abandonar a lingua. E,
porén, si que adoita ser unha queixa común.
No artigo The Construction of the Japanese Language and Culture in
Teaching Japanese as a Foreign Language (2003), Yoshiko Matsumoto e Shigeko
Okamoto analizan diferentes libros de textos dende o punto de vista deste mesmo
estereotipo:
Thus, it is commonly said that
Japanese are very polite; they tend to avoid confrontations in conflict
situations; they try not to assert themselves too much, as illustrated by the familiar
maxim Deru kui wa utareru ‘A pole that sticks out gets hammered down’;
they try to be empathetic and supportive of others; they prefer to use indirect
or vague expressions, relying on non-verbal and other contextual cues; they
consider explict expressions unrefined or distateful; they value silence and
taciurnity; and they prefer to use humble, or self-abasing, expressions (p. 29)
Neste artigo, chégase á conclusión de que os propios libros de texto acentúan
este estereotipo:
(2) (YK, p. 457; an example
of"saying no politely")
Ashita, depaato e ikimasen ka.
'Would you like to go to the department store
tomorrow?'
Tabun.
'Maybe.'
A pesar da existencia de moitos outros estereotipos relacionados cos
xaponeses e coa lingua xaponesa, este posúe unha popularidade alarmante e da pé
a unha reflexión acerca do verdadeiro peso que os estereotipos ocupan á hora de
estudar linguas estranxeiras. Resulta interesante especialmente no caso de
linguas tan “fetichizadas” como é o caso de xaponés, que debe a maior parte do
seu alumnado a súa chamativa cultura pop. Se á hora de estudar a lingua
xaponesa xa partimos dunha concepción de lingua ambigua, con falantes que
xamais nos dirán a súa opinión de forma directa e que avogarán pola harmonía e
o non conflito, en que medida poderemos sentirnos motivados a continuar o seu
estudo e a afondar na lingua de forma máis profunda?
Considero que, a pesar de que existan numerosos estudos a propósito destes
estereotipos, aínda non coñecemos exactamente como afectan aos estudantes de
xaponés como lingua estranxeira, e de que maneira se podería acabar coas concepcións
erróneas sobre o estudo dista lingua, motivando ao alumnado a relacionarse con persoas
xaponesas en xaponés de forma libre e sen preocupacións.
皆さんはそうも思いますか。教えてください！また今度！[2]
Bibliografía
- Matsumoto, Y., &
Okamoto, S. (2003). The Construction of the Japanese Language and Culture
in Teaching Japanese as a Foreign Language. Japanese Language and
Literature, 37(1), 27–48. https://doi.org/10.2307/3594874
- Pizziconi, Barbara (2009)
'Stereotyping Communicative Styles In and Out of the Language and Culture
classroom: Japanese Indirectness, Ambiguity and Vagueness.' In: Gomez
Moron, Reyes, Padilla Cruz, Manuel, Fernandez Amaya, Lucia and De la O
Hernandez Lopez, Maria, (eds.), Pragmatics Applied to Language Teaching
and Learning. Cambridge: Cambridge Scholars Publishing.
- van Hooft, Andreu & Korzilius, Hubert & Planken, Brigitte. (2002). La conciencia intercultural y la adquisición de segundas lenguas: ¿predice el dominio de segundas lenguas el desarrollo de la "conciencia intercultural"?. El español, lengua del mestizaje y la interculturalidad, 2003-01-01, ISBN 84-607-8687-0, pags. 52-78.
Comentarios
Publicar un comentario